Топ-100
Back

ⓘ Агын суулар - Агым, Денудация, Биологиялык чыпка, Кыртыш суулары, Шор суулар, Нук эрозиясы, Агын-суу, Арагуая, Атрек, Аңги суу, Бычан, суусу, Кош айрык ..



                                               

Агым

Агым – суунун нук менен агуу кыймылы. Жер бетине түшкөн жаан-чачындан, кар жана мөңгүнүн эришинен пайда болгон суулар эңкейишти карай сарыгып агып, бирине бири кошулуп, улам чоңоюп олтуруп, туруктуу нукка куюп, агын сууларды пайда кылат. Агын суулар бири бирине кошулуп, дарыяны жаратат. Дарыя көлгө, деңизге, океанга куят. Бул процесстер агымдын пайда болуу же агым калыптануу процесси деп аталат. Убакыт бирдиги ичинде агып келип, океанга кошулган суу да "дарыя агымы" деп аталат. Ал эми суунун нук аркылуу агуу кыймылын "агын" деп атоо ылайык.

                                               

Денудация

Денудация -, тышкы күчтөрдүн таасиринен тоо тектердин үбөлөнүп талкалануу, төмөн шиленүү жана ойдуң жерлерге, түздүктөргө топтолуу процесси. Шамалдын, жаан-чачындын, агын суулар менен океан жана деңиздердин, муз жана мөңгүлөрдүн аракетинен жер бетиндеги тоо тектердин үстүнкү кабаттары тынымсыз талкаланып турат. Үбөлөнгөн тектер каптал ылдый кулайт, аларды нөшөр жамгыр шилеп агызат, шамал учурат, агын суулар эзет, эритет, майдалайт, мөңгүлөр жылган кезде жышылып, жылмаланат, деңиз толкуну өзү менен кошо ала келет. Талкаландылар түзөң жерлерге топтолуп, чөкмө тектердин катмарлары пайда болот ...

                                               

Биологиялык чыпка

Биологиялык чыпка - био фильтрагын сууларды, зыяндуу газдарды тазарткыч организмдердин жардамы менен тазалоочу курулма. Бул көңдөйлүү материалдар, шлактар менен толтурулган резервуар. Ал аркылуу агын суулар чыпкаланат. Шлактын катмарында микроорганизмдер жана жөнөкөйлөр өөрчүп, биологиялык плёнканы түзөт. Тирүү организмдер агын суудагы эриген жана коллоиддик заттарды адсорбциялап, окистендирет жана минералдаштырат.

                                               

Кыртыш суулары

Кыртыш суулары - жер астындагы суулар. Кыртыштын арасынан орун алып, суу өткөрбөс катмардын үстүндө жатат. Жаан, агын суулар, көл, саз сууларынан пайда болот. Өлчөмү жаан-чачынга байланыштуу. Дайыма өзгөрүп турат. Кургакчылыкта деңгээли төмөн түшүп, жаандуу күндөрдө көтөрүлөт, курамы, өлчөмү, температурасы өзгөрөт. Нымдуу климатта хлориддер, сульфаттар эрип, кыртышка сиңет. Кургакчылыкта суу бууга айланып, шор пайда болот. Тереңдикте суу көбөйөт, салмагы артат, басымы жогорулайт. Бул көрүнүш климаттык шартка байланыштуу. Элди суу менен камсыз кылууда, сугат тармактарында кеңири колдонулат.

                                               

Шор суулар

Шор суулар - курамындагы туз эритиндилеринин өлчөмү 50 г/лден жогору келген табигый жана жасалма суулар. Химия өнөр жайынын маанилүү сырьёсу, ошондой эле дарылоо мекемелеринде пайдаланылат. Хим. курамына жараша Шор суулар 4 типке: хлор-кальцийлүү, хлор-магнийлүү, сульфатнатрийлүү жана гидрокарбонат-натрийлүү болуп бөлүнөт. Жер шарында кеңири таралган хлоркальцийлүү Шор суулар континенттик кыртыштагы боштуктарды толтуруп, жер астындагы гидросфераны түзөт. Ал суулар курамындагы Br, I, В, Li, Rb ж. б. микрокомпоненттердин концентсынын жогорулугу менен айырмаланат. Мындай суулар океандагы рифт ...

                                               

Нук эрозиясы

Нук эрозиясы – агын суулар менен кыян-селдердин таасиринен кокту-колоттордун, өзөн-сайлардын нуктарынын оюлуп, жемирилип, талкаланышы. Нук эрозиясы тоолуу аймактарда күчтүү жүрөт. Шар аккан суу, кыян-сел өтө зор күч мененжолунда кездешкен борпоң тектерди жемирип, оюп, өзү мененкошо агызып кетет. Натыйжада суунун нугу, таманы тереңдеп, капталдары тик өзөн келип чыгат. Кыргызстандын аймагында, тоолордо мындай кубулуштар көп байкалат.

Агын-суу
                                               

Агын-суу

Агын суу – белгилүү бир аймактан чыккан агымдан пайда болуп, өзүнүн нугу менен эңкейишти карай аккан Суу. Кичине булактан баштап чоң дарыяга чейин камтыган түшүнүк. "Дарыя" деп кыргыздар ири агын сууну айтышат. Мисалы, Кара-Дарыя, Сырдарыя, Нарын дарыясы жана башка. Калган агын сууларды "суу", "агын суу" деп гана коюшат. Мисалы, Аламүдүн суусу, Сокулук суусу, Көгарт суусу жана башка.

Арагуая
                                               

Арагуая

Арагуая - Бразилиядагы дарыя, Токантинс дарыясынын негизги сол куймасы. Узундугу 2630 км, алабынын аянты 370 миң км 2 дей. Бразилия бөксө тоосу аркылуу агат. Ортоңку агымында эки айрыкка бөлүнүп, дүйнөдө эң ири дарыя аралдарынын бири - Бананалды пайда кылат. Төмөнкү агымы босоголуу. Суусунун орточо чыгымы 8500 м 3 /секдай. Ортоңку агымында кеме жүрөт.

Атрек
                                               

Атрек

Атрек - Иран менен Түркмөнстандагы дарыя. Узундугу 669 км, алабынын аянты 27.3 миң км 2. Копетдагдан башталып, Каспий деңизине куят. Негизги куймасы - Сумбар. Суусунун орточо чыгымы Кызыл-Атрек шаарчасынын тушунда 9.2 м ъ /сек. Сугатка пайдаланылат.

                                               

Аңги суу

Аңги суу – нуктан тышкары же нукка батпай ташкындап аккан суу. Кара нөшөрдөн пайда болуп, кургак сайларда, кокту-колоттордо убактылуу аккан суу. Эгин аянттарына зыян келтирүүчү ирээтсиз сугатта кароосуз коё берилген суу. Тоң районунда Аңгисай деген суу бар. Ал мезгил-мезгили менен жазгы жана күзгү жамгырга байланыштуу ташкындап турат.

                                               

Бычан, суусу

Бычан - Ак-Талаа району аркылуу аккан суу, Алабуга суусунун сол куймасы. Узундугу 56 км, алабынын аянты 1050 км2. Суу куралуу облусуна кирет. Фергана тоо тизмегинин түндүк-чыгыш капталынан башталат. Өрөөнү жазы келип түндүк-чыгышты карай кууштап кайрадан түндук-чыгыш багытка агат. Жылдык орточо чыгымы 7–9 м3/сек, эң көбү май–июнда, азы январда байкалат. Өрөөнү жайлоо.

Кош айрык
                                               

Кош айрык

Кош айрык - дарыянын же анын өрөөнүнүн эки салаага бөлүнүп кеткен жери;андан төмөн ал салаалар бири-бирине кошулбай,өз алдынча чаттарды пайда кылат. Суу бөлгүч жерди суу жемирип кетишинен пайда болот. Кош айрыкка Венесуэладагы Касикьяре дарыясысы айкын мисал боло алат.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →